پته شاه نعمت اله ولی

پته شاه نعمت اله ولی شاهکاری در هنر پته دوزی

پته شاه نعمت اله ولی نقطه عطف هنر پته دوزی در دوران ماست، به طوری که به نظر برخی از کارشناسان، هنر پته دوزی را می‌توان به دو دوره قبل و بعد از پته شاه نعمت اله تقسیم‌بندی کرد.

پته شاه نعمت اله ولی را به حق می‌توان یکی از شاهکارهای بزرگ هنر پته دوزی دانست. این پته در سال ۱۲۵۶ شمسی و در دوره حکومت ناصرالدین شاه قاجار دوخته شده است. طراح این پته، فرج اله کرمانی است که نام وی در برخی از پته های فاخر در موزه‌های مختلف جهان به چشم می‌خورد.

پته شاه نعمت اله ولی قطعه‌ای از بهشت

این پته کرمانی به صورت چند تکه و در دو طبقه رویی و زیری دوخته شده است، به گونه‌ای که کلیت پته، شکلی مکعبی به خود گرفته و تمامی سطح مقبره شاه نعمت اله را پوشانده است. اندازه پته رویی ۳۵۵ در ۲۱۰ سانتی متر و اندازه پته زیری ۲۰۰ در ۱۲۰ سانتی متر است.

طرح پته مزبور به صورت سروی و محرابی است. در میانه این پته، درخت سرو بسیار بزرگی قرار داشته و در بخش بالایی، نقشی محرابی آن را فرا گرفته است. دور تا دور این پته را اسامی ائمه تشکیل داده است و حدود ۳۰ نوع رنگ در آن به کار رفته است. صرف نظر از کلیت طرحی که توسط استاد فرج اله کرمانی ترسیم شده است، بیشتر شاخ و برگ ها و نیز گل های این طرح به صورت ذهنی دوخته شده است. آنچه که در پته شاه نعمت اله ولی به وفور، چشم هر بیننده‌ای را مورد نوازش قرار می‌دهد، مارپیچ‌های ختایی و گل های ذهنی برخواسته از خیال کویری دوزندگان کرمانی است.

پته شاه نعمت اله ولی

شال کرم رنگ و نیز تمامی نخ های به کار رفته در پته شاه نعمت اله ولی از کرک بز راینی و نخ مورد استفاده در آن با نمره ۵۸ ریسیده شده است که از این حیث جزو ظریف‌ترین پته های دوخته شده در تاریخ هنر پته دوزی به شمار می‌رود.

رنگ ها و دوخت ها

تعدد رنگ های استفاده شده در این پته کرمانی و آستردوزی شده، یادآور قالی‌های تبریز بوده و تنها در بخش متن پته شاه نعمت اله نزدیک به ۱۰ نوع رنگ به کار برده شده است (سبز چمنی یا چینی، زیتونی، فیروزه‌ای، سوسنی، گل خاری، بادامه یا ترمه‌ای و …). ضمن اینکه زمینه حاشیه این پته با رنگ های فیروزه ای و پسته ای دوخته شده است.

پته شاه نعمت اله ولی

عکس از نجمه محمدی نژاد

از دوخت هایی که در پته شاه نعمت اله ولی مورد استفاده قرار گرفته است می‌توان به خط دوزی، پتک دوزی، زیگزاگ دوزی، دوردوزی پتک، شکوفه و نگین، حدود پانزده نوع برگ دوزی (برگ های سروی سه سوزنه، نه سوزنه تا سیزده سوزنه، برگ های سروی تو پر، برگ های کاجی، برگ های کاجی تو پر)، حداقل ده نمونه گل ذهنی، قیطان دوزی و دندان موشی اشاره کرد. ضمن اینکه تمامی متن این پته ظریف با متن آبدوزی شویدی دوخت شده است.

پته شاه نعمت اله ولی

عکس از نجمه محمدی نژاد

حتما بخوانید  کاربرد چرم مصنوعی و محصولات تولید شده از آن
9 پاسخ
  1. aramesh.erfani
    aramesh.erfani گفته:

    چقدر کسی شبیه تو نیست …
    سرکار خانم محمدی نژاد ، الهی در پناه ایزد منان تنتون سلامت و دستان پر مهرتون پر توان ، زنده باد هنر و هنرمند 👌🙏

    پاسخ
  2. یعقوب اسعدی
    یعقوب اسعدی گفته:

    سلام خانم عرفانی
    ممنون از اینکه به وبسایت پارسی کرفت سر زدید.
    ممنون می شیم که سایر مقالات پته دوزی رو مطالعه کرده و نظرات خودتون رو با ما در میان بگذارید.

    پاسخ
  3. نجمه محمدی نژاد
    نجمه محمدی نژاد گفته:

    جناب اسعدی نازنین سپاس از شما در مورد گرد آوری این مقاله زیبا .
    بدون شک پته شاه نعمت الله یک شاهکار در میان دستان ما ایرانیان است و که نشانگر ذوق و سلیقه منحصر به فرد بانوان کرمانیست. به خود می بالم از داشتن چنین آثار فاخر و ارزشمندی . و چه خوب است همه با هم همت گماریم برای حفظ و نگهداری چنین ارزش هایی . چون پته مقبره شاه نعمت الله در زمینه میانی پته دچار قارچ زدگی شده . و دیر نمی پاید که با نابودی این اثر ناب روبرو باشیم . ای کاش مسئولین امر چاره ای بیاندیشند برای مرمت این زیبای جاویدان

    پاسخ
    • یعقوب اسعدی
      یعقوب اسعدی گفته:

      خانم محمدی عزیز،
      ممنون از تذکر چنین نکته مهمی.
      در روزهای آینده خواهم کوشید با تنظیم نامه ای برخواسته از توصیه و دلسوزی، مسئولان امر را نسبت به بروز چنین اتفاق ناگواری آگاه کنم. مسلما نامه نوشته شده نیازمند جمع آوری امضاء چندی از هنرمندان مبرز این مرز و بوم است. هماهنگی های لازم با شما به عمل خواهد آمد.
      ممنون

      پاسخ
  4. نجمه محمدی نژاد
    نجمه محمدی نژاد گفته:

    نکته ای که در مقاله در مورد سال دوخت پته گفته شده گمان می برم مورد دارد . باز هم بهتر است مورد تحقیق قرار گیرد . چون بر روی شال دوخت آن سال ۱۲۸۱ با نخ کرک ظریف دست دوزی شده است .

    پاسخ
    • یعقوب اسعدی
      یعقوب اسعدی گفته:

      در مورد تاریخ دوخت این پته، تاریخ های متعددی ذکر شده است، اما آنچه که مسلم است، قریب به اتفاق این تواریخ بر مبنای هجری قمری ذکر شده است، یعنی دهه هشتم از قرن سیزدهم هجری که معادل اواسط قرن سیزدهم شمسی می شود.

      پاسخ
  5. aramesh.erfani
    aramesh.erfani گفته:

    غیر از هنر که تاج سر آفرینش است . دوران هیچ منزلتی پایدار نیست.
    عرض سلام و احترام خدمت جناب آقای اسعدی
    بینهایت لذت بردم از مطالعه ی این مقاله و سپاس فراوان از تلاش بی شائبه شما ،
    قدردان تلاش و علاقه ی شما به این هنر موندگار هستیم .
    حتما مقالات دیگر را نیز مطالعه خواهم کرد .

    پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *