مرمت عروسک قدیمی

چگونه یک عروسک قدیمی را مرمت کنیم؟

مرمت عروسک قدیمی شامل تمیز کردن لباس‌های کثیف یا رنگ‌آمیزی مجدد یا اضافه کردن انگشت جدید ، یا اضافه کردن کلاه‌گیس و یا کارهایی از این دست است. مسلما دخالت در شکل یا جایگذاری بخشی از عروسک که مفقود شده است، شامل مرمت عروسک نمی‌شود.پهنه عروسکی ایران از آنچنان گستردگی وسیعی برخوردار است که عروسک‌های قدیمی در جای جای کشورمان و در گوشه گوشه گنجه‌های ایرانیان خودنمایی می‌کند. با گذشت زمان و بی‌توجی به این عروسک‌های به جا مانده از ادوار گذشته، آثار محیطی، نقش مخربی بر ساختار این عروسک‌ها بر جای گذاشته و باعث از میان رفتن بخشی از حافظه فرهنگی کشور خواهد شد.

شاید یکی از رسالت‌های یونیمای ایران (اتحادیه جهانی نمایشگران عروسکی مرکز ایران) و انجمن طراحان و عروسک‌سازان ایران، زمینه‌سازی برای اقدامات میراثی و حفاظتی در مرمت عروسک‌های محلی در جای جای کشورمان باشد. از این رو ایجاد پروتکل‌های مخصوص مرمت عروسک‌های قدیمی یکی از مهمترین اقداماتی است که باید در کمیته‌های تخصصی مورد بحث و بررسی قرار گیرد.

مرمت عروسک قدیمی و مفاهیم کلی

مرمت عروسک های‌ قدیمی بدون آسیب رساندن به اصالت تاریخی آنها، نقش مهمی در حفظ ارزش هنری این کالبدهای زنده در پهنه فرهنگی ایران ایفا می‌کند. مرمت چنین عروسک‌هایی با اصولی همراه است که در برخی از موارد با مسائل اخلاقی آمیخته است. برای مثال تهیه فهرست از کارهای مرمتی و تحویل آن به خریدار در هنگام فروش عروسک، یکی از اصول مهم در مرمت عروسک‌های قدیمی به شمار می‌رود. در زیر فهرستی از اصول مرمت عروسک‌های قدیمی آورده شده است:

از انجام کارهای غیرقابل برگشت پرهیز کنید

هرگز کاری انجام ندهید که تغییرات اعمال شده در عروسک غیرقابل برگشت باشد.

قبل از مرمت عروسک قدیمی، دست‌های خود را بشوئید

چربی‌های سطح پوست دست ممکن است باعث کثیفی سطح عروسک شود. برای جلوگیری از این آسیب، بهتر است قبل از شروع مرمت عروسک، دستان خود را با آب و صابون شستشو داده و یا از دستکش استفاده کنید. البته ممکن است سطح عروسک‌ به دلیل قدمت ده‌ها ساله آن، آلوده به مواد ناشناخته و سمی باشد که ممکن برای پوست بدن زیان‌آور باشد.

برای تمیز کردن سطح عروسک از پارچه سفید استفاده کنید

استفاده از پارچه سفید در تمیز کردن سطح عروسک باعث می‌شود شما در بررسی مواد موجود در سطح عروسک، تشخصی درستی داشته باشید.

در محیط پرنور کار کنید

در این مورد بهتر از لامپ‌هایی استفاده کنید که افزایش یا کاش نور آنها قابل کنتر باشد.

در مکان مجهز به سیستم تهویه هوا کار کنید

مسلما برای تمیز کردن بخش‌های مختلف عروسک از مواد استفاده خواهید کرد که بخار آن ممکن است به سیستم تنفسی شما آسیب وارد کند. پس بهتر است مکان کار شما مجهز به سیستم تهویه هوا باشد.

قبل از مرمت عروسک قدیمی، از آن عکاس و فیلم تهیه کنید

در صورتی که در مرمت عروسک قدیمی، مجبور باشید قطعات عروسک را از همدیگر جدا کنید، بهتر است از تمامی بخش‌های عروسک عکس و فیلم تهیه کنید تا هنگام جمع کردن مجدد آن دچار اشتباه نشوید. این موضوع وقتی اهمیت می‌یابد که عروسک مورد مرمت از بدنی پیچیده و چند تکه برخوردار باشد.

چرا نور خورشید و نورهای مصنوعی برای عروسک‌های قدیمی مضر هستند؟

گرما و نور خورشید نقش مهمی در از بین رفتن بافت پارچه‌های قدیمی و رنگ سطح عروسک دارد. از طرف دیگر لامپ‌های رشته‌ای و لامپ‌های فلورسنت آسیب غیرقابل جبرانی بر عروسک‌های قدیمی وارد می‌کنند، اما با این حال قدرت تخریبی لامپ‌های فلورسنت بیش از سایر نورهای مصنوعی است. بنابراین توصیه می‌کنیم عروسک‌های خود را در مقابل نور مستقیم خورشید یا نورهای مصنوعی قرار ندهید. در چنین مواردی بهتر است از پارچه‌ای شفاف برای پوشاندن سطح عروسک استفاده کنید و یا از لامپ‌های دارای فیلتر نور ماوراء بنفش استفاده کنید.

از عروسک در چه محیطی نگهداری کنیم؟

بسیار دیده می‌شود که برای ایجاد یک فضای نوستالژیک قدیمی، عروسک‌های قدیمی را در قفسه‌های چوبی قرار می‌دهند. چنین کاری نه تنها به ارزش عروسک اضافه نمی‌کند، بلکه به از میان رفتن آن نیز کمک می‌کند. اصولا چوب حاوی اسیدی به نام لیگنین است که در مواجهه با عروسک‌های قدیمی، پارچه سطح آنها را تیره‌تر می‌کند. بنابراین بهتر است عروسک را مستقیما بر روی چوب قرار ندهید و از زیرانداز کوچک پارچه‌ای استفاده کنید.

مناسب‌ترین دمای محیط برای نگهداری عروسک، ۱۸ تا ۲۱ درجه سانتی‌گراد است، بنابراین عروسک‌های قدیمی را هرگز در اتاق‌های زیرشیروانی، زیرزمین و یا جاهای سرد نگهداری نکنید.

عروسک‌های قدیمی را در معرض مواد اسید قرار ندهید، زیرا به مرور باعث پوسیده شدن آنها می‌شود. همچنین از جعبه‌های مقوایی یا پلاستیکی برای نگهداری عروسک استفاده نکنید. زیرا این مواد با تولید گاز و بخار باعث ایجاد آسیب‌های غیرقابل برگشتی به عروسک می‌شود.

عروسک‌های قدیمی را هرگز در معرض هوای بیرون قرار ندهید. به همین خاطر بهتر است محل نگهداری عروسک از پنجره محل نگهداری دورتر باشد تا عروسک در معرض هوای آلوده بیرون قرار نگیرد.

از تماس و لانه‌گزینی حشرات بر سطح عروسک جلوگیری کنید. در این موارد می‌توانید از برس نرم و یا گیاه سدر استفاده کنید. اگر عروسک شما چوبی باشد، ممکن است دچار موریانه یا کرم‌های چوب‌خوار شود. بنابراین توصیه می‌کنیم، عروسک‌های قدیمی خود را به صورت سالانه مورد بازرسی فنی قرار دهید.

جلوه بیشتری به عروسک بدهید

مو و لباس عروسک قدیمی از پرجلوه‌ترین بخش‌های یک عروسک قدیمی است. پس بهتر است مو و لباس عروسک را شستشو دهید. به یاد داشته باشید که برخی از پارچه‌ها نظیر موهر غیرقابل شستشو هستند. در شستن مو و پارچه از نرم‌کننده مو و پارچه و یا شامپو و صابون بچه استفاده کنید. به یاد داشته باشید که هرگز کلاه گیس عروسک را نشویید و از یک محافظ برای جلوگیری از خیس شدن آن استفاده کنید.

برای شانه کردن موهای عروسک‌های قدیمی بسته به میزان ظرافت آن از شانه‌های فلزی کوچک یا از شانه‌های کک استفاده کنید. به یاد داشته باشید که هنگام شانه کردن کلاه‌گیس نهایت دقت را به خرج دهید، چرا که گلاه‌گیس‌ها بسیار شکننده هستند.

استفاده از صابون حاوی سدیم لوریل سولفات بهترین گزینه برای لکه‌بری از عروسک‌هاست. در صورتی که عروسک شما، سنگی باشد می‌توانید از موم رنسانس نیز استفاده کنید.

حتما بخوانید  کتاب خوشنویسی اسلامی از آنه ماری شیمل
0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *