پته مرغوب

پته مرغوب چه نوع پته ای است؟

پته مرغوب به پته ای گفته می‌شود که اولا شال و نخ آن از پشم صد در صدی بوده و رنگرزی نخ و پارچه با استفاده از مواد طبیعی انجام شده باشد. تراکم دوخت و رنگ شال نیز از شاخص‌های دیگر مرغوبیت شال به شمار می‌رود.

مشخصات پته مرغوب

پته مرغوب دارای مشخصاتی است که در زیر به شرح آنها پرداخته می‌شود:

شال (عریض) و نخ پته (ریس) از پشم خالص باشد

برخی از تولیدکنندگان شال و نخ در ترکیب این مواد اولیه به میزان مشخصی از پلی استر استفاده می‌کنند. به این پته ها و نخ ها پشم ـ پلی استر گفته می‌شود. دقت کنید که در پته های مرغوب، باید پشم شال و نخ از پشم صد در صد باشد. روش تشخیص پشم از پلی استر در مقاله‌ای مجزا مورد بررسی قرار گرفته است.

پته مرغوب

شال پته مرغوب از پشم خالص بوده و کجراه‌های آن نزدیک به همدیگر قرار دارند

رنگ شال پته مرغوب، سفید باشد

اگر به کارهای بازاری پته دوزی دقت کنید، رنگ شال پته بشتر مشکی یا لاکی و یا عنابی است و به ندرت رنگ سفید در میان آنها یافت می‌شود. معمولا استفاده از شال سفید جزو آخرین انتخاب‌های پته دوزان کرمانی است. انجام دوخت بر روی شال سفید به کندی پیش می‌رود و زمان بیشتری نسبت به شال‌های دیگر به خود اختصاص می‌دهد. زیرا شال سفید باعث انعکاس نور شده و خستگی زودترس چشم را به دنبال دارد. از طرف دیگر ایرادات دوخت بر روی شال سفید به راحتی قابل تشخیص بوده و از این رو هنرمند پته دوز باید تمام دقت خود را به کار گیرد تا ظرافت‌های دوخت را به طور کامل رعایت کند.

طرح های پته دوزی

رنگ نخ های پته، طبیعی (گیاهی) باشد

در گذشته، رنگرزی سنتی نخ پته دوزی (ریس) را با رنگ های گیاهی، حیوانی و معدنی انجام می‌دادند که رنگ گیاهی از اولویت بالایی برخوردار بود. معمولا برای رنگرزی گیاهی بیشتر از رنگ‌زاهایی نظیر حنا، روناس، اسپرک، جاشیر، وسمه، نیل، گندل، پوست پیاز، پوست گردو و پوست گردو استفاده می‌شود. نخ های رنگرزی شده با رنگ‌زاهای طبیعی گران‌تر از نخ های شیمیایی بوده و مدت زمان رنگرزی نخ های گیاهی بسیار بیشتر از نخ های شیمیایی است. نکته مهم دیگر این است که رنگ های گیاهی به مرور زمان، خوش رنگ‌تر می‌شوند.

نخ های پته، نازک‌تر و دوخت ها متراکم‌تر باشد

به هر میزان شماره نخ‌های پته دوزی بیشتر باشد، ضخامت آن کمتر بوده و دوخت پته بسیار زمان‌بر خواهد بود. اگر به پته های دوره قاجار دقت کنید، دوخت های پته از ظرافت بالایی برخوردار است. معمولا در پته های بازاری از نخ شماره ۱۶ استفاده می‌شود که نخی ضخیم به شمار می‌رود. پته های دوخت شده با این نخ‌های از ظرافت لازم برخوردار نیستند. در حال حاضر ظریف‌ترین نخ موجود در بازار، نخ شماره ۳۶ است که نخی بسیار نارک محسوب می‌شود. دقت کنید که پته های دوخت شده با نخ های نازک، دارای دوخت‌های متراکم‌تری هستند.

شال پته دوزی (پته‌دوزی)

دوخت های پته لول لول نباشد

یکی از اشتباهات رایج در میان هنرمندان پته دوز، رعایت نکردن جهت نخ و سایر نکات اصلی پته دوزی است. برای مثال یا باید نخ به سمت خود و حلقه به سمت پائین باشد و یا نخ به سمت بیرون و حقله به سمت بالا باشد. در غیر این صورت سطح پارچه پته لول لول می‌شود و نکنواختی پارچه از بین می‌رود. دندانه دندانه نبودن دوخت ها یکی از نشانه‌های مرغوبیت پته است.

حتما بخوانید  موزه های هنرهای تزئینی در ایران
2 پاسخ
  1. علیرضا
    علیرضا گفته:

    از مطلب خوبتون ممنون.
    می شه در مورد عکس اول این مقاله توضیح بدید؟ خیلی زیباست؟ این پته مال چه دوره ای هست؟
    به نظرم یک شاهکار هست.

    پاسخ
    • یعقوب اسعدی
      یعقوب اسعدی گفته:

      عکس اول این مقاله مربوط یه پته ای متعلق به دوره قاجار است که نزد هنرمند و مدرس پته دوزی پارسی کرفت، یعنی خانم عطائی نگهداری می شه. در پست های اینستاگرام نیز دو مورد عکس به اشتراک گذاشته شده است. لطفا ما را در اینستاگرام پارسی کرفت دنبال کنید: parseecraft. در ضمن در آینده ای نزدیک، مقاله ای با عنوان عکس های پته دوزی منتشر خواهیم کرد که در آن به پته های قدیمی موجود در موزه های جهان اشاره خواهیم کرد.

      پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *