نقش قامه در هنر خاتم کاری

تعریف قامه

در صورتی که منشورهای چوبی و غیرچوبی از پهلو به هم چسبیده شود، به طوری که نقش مشخصی ایجاد شود، به آن قامه گفته می شود. به طور کلی تفکیک هنر خاتم با سایر هنرهای چوبی، وجود قامه می باشد. خاتم به لایه های مقطعی گفته می شود که از راس قامه با ضخامت یک میلی متر برش داده شود. قامه بندی، مهمترین بخش هنر خاتم به شمار می رود.

نقش های قامه

هنر خاتم مربع تک قامه ای و سه قامه ای یا تصویری که به صورت ابداعی و مربوط به دهه اخیر می باشد، حائز هیچ اثر یا آثار به جا مانده از استادکاران قدیمی نیست. در مقابل، آثاری از نقش مایه های قدیمی و حائز شرایط میراثی در خاتم مربع دو قامه ای مشاهده می شود. شواهد تاریخی خاتم دو قامه ای از قرن هشتم قمری قابل ردیابی است.

قامه خاتم

  • نقش چهار قل: این نقش نخستین نقش خاتم مربع به شمار می رود. این نقش در رحل قرآن منسوب به رحل سلمان اصفهانی دیده می شود. این خاتم، قدیمی ترین نمونه به جا مانده از قرن هشتم قمری است که در موزه متروپولیتن نگهداری می شود.

قامه خاتم

قامه خاتم

  • نقش زنجیره: از سه بار روی هم گرفتن نقش چهار قل، نقش زنجیره به دست می آید.
  • نقش مورد: شکل گیری این نقش را می توان با فعالیت پیروان مکتب لا مرتبط دانست. این مکتب که شواهد وجودی آن به قرن دوم قمری بر می گردد، بر پایه نفی تمامی امور دنیوی استوار است. این نقش از ترکیب دو کمله “لا” که به صورت سیاه و سفید و به حالت وارونه در کنار یکدیگری قرار می گیرد، تشکیل شده است. کاربرد این نقش در هنر منجر به تولید نوعی نمادپردازی و رمزگونه­ گی شده که در بطن خویش به چیزی بیشتر از نقش دلالت می­ کند.

 

قامه خاتم

میناکاری

میناکاری، هنر آتش، خاک و زندگی ایرانی

میناکاری

میناکاری یکی از صنایع دستی ایرانی است که در آن، سطح فلز را با رنگ های نسوز مینا نقاشی می­ کنند. مینای نقاشی، مینای مرصع، مینای برجسته، مینای شکری و مینای خانه بندی از انواع میناکاری است که در حال حاضر، مینای نقاشی و برجسته از بیشترین میزان تولید برخوردار است. ادامه مطلب …

منطقه آسیا و اقیانوسیه شورای جهانی صنایع دستی

منطقه آسیا و اقیانوسیه شورای جهانی صنایع دستی

 ساختار سازمانی صنایع دستی در آسیا و اقیانوسیه

منطقه آسیا و اقیانوسیه شورای جهانی صنایع دستی یکی از پنج منطقه شورای جهانی صنایع دستی است و مانند سازمان مادر خود نهادی غیردولتی می باشد که در رده A مقام مشورتی یونسکو قرار دارد. این منطقه دارای شش زیرمنطقه از غرب آسیا تا شرق آسیا را دربرمی گیرد.

غرب آسیا: بحرین، ایران، عراق، اردن، کویت، لبنان، عمان، فلسطین، قطر، عربستان سعودی، سوریه و امارات متحده عربی

آسیای مرکزی: قزاقستان، قرقیزستان، تاجیکستان، ترکمنستان و ازبکستان

جنوب آسیا: افغانستان، بنگلادش، بوتان، هندوستان، مالدیو، نپال، پاکستان و سریلانکا

جنوب شرق آسیا: برونئی دارالسلام، کامبوج، اندونزی، لائوس، مالزی، میانمار، فیلیپین، سنگاپور، تایلند و ویتنام

آسیای شرق: چین، هنگ کنگ، ژاپن، مغولستان، کره شمالی، کره جنوبی و تایوان

اقیانوسیه: استرالیا، زلاند نو و جزایر جنوب اقیانوس آرام

نقش های خاتم

نقش های خاتم مربع تک قامه ای، دو قامه ای و لایه ای

نقش های خاتم

نقش های خاتم در راس قامه و از برش سطح مقطع آن ایجاد می شود. سطح مقطع خاتم از کنار هم گذاشته شدن اجزای مثلث یا مربع تشکیل می شود. این طرح ها بسته به نوع نقش، نام های مختلفی دارد. طرح های خاتم مربع عبارتند از سواد و بیاض، شمسه هشت و چلیپا، مورد، مورد مداخل، مورد گسترده، چشم بلبلی، موج، چهار قل، پنج رگی، زلفک، پلکانی، جناقی، آنالیز لوز، آنالیز متوازی الاضلاع، هشت و چهار لنگه، زیگزاک و پیچ.

 

نقش های خاتم هشت و چهار لنگه

 

خاتم مربع تک قامه ای

خاتم مربع تک قامه ای چیست؟

خاتم مربع تک قامه ای

در صورتی که منشورهای بلند چوبی و غیرچوبی از پهلو به هم چسبیده شود، به طوری که نقش مشخصی ایجاد شده و لایه ­های مشابهی با لایه کردن مقطعی آن به دست آید، خاتم شکل می­ گیرد. خاتم مربع تک قامه ای در سال ۱۳۸۹ در اصفهان، توسط آقای مهدی دوازده امامی ابداع شد. اولین نمونه این نوع خاتم، کتبیه ­ای است که در آن نام علی بن ابیطالب به صورت سیاه و سفید تکرار می­ شود. به همین دلیل به این نوع خاتم، خاتم مربع کتبیه ­ای نیز گفته می ­شود. در این خاتم، امکان بستن قامه­ با نقش ­های گل­دار در زمینه­ مربع وجود دارد. باید اشاره شود که خاتم مثلث در دسته خاتم های تک قامه ای قرار می گیرد.

 

خاتم مربع تک قامه ای

خاتم مربع تک قامه ای

خاتم مربع و ابزارهای تولید آن

خاتم مربع چیست؟

خاتم مربع تک قامه ای

مربع تک قامه ای

خاتم مربع دو قامه ای

مربع دو قامه ای (نقش مورد)

خاتم لایه ای

خاتم لایه ای

خاتم مربع یکی از انواع خاتم است. خاتم به سطحی گفته می شود که از قطعات کوچک تشکیل شده است. در حالت کلی خاتم به دو نوع خاتم مثلت و خاتم غیر مثلث تقسیم می شود. هنرمندان، خاتم غیر مثلث را به لایه ای، مربع و ترکیبی تقسیم کرده اند.

انواع خاتم


از این نوع خاتم چه چیزهایی تولید می شود؟

اجزاء تشکیل دهنده این نوع خاتم، به شکل مربع است و  به سه نوع تک قامه ای، دو قامه ای و تصویری تقسیم می شود. از خاتم تک قامه ای برای تولید کتیبه های چوبی به خط کوفی بنایی و از خاتم مربع دو قامه ای برای تولید نوارهای زینتی در حاشیه آثار چوبی استفاده می شود. از خاتم سه قامه ای یا تصویری نیز برای ایجاد تصاویری نظیر نقش های سنتی، چهره و منظره استفاده می شود.

خاتم مربع

ابزارهای خاتم کاری

خاتم مربع

ابزارهای خاتم کاری

ابزارهای خاتم کاری

ابزارهای این نوع خاتم عبارت است از:

  • مغار
  • پنس
  • خط کش
  • کولیس
  • انواع پیچ دستی
  • پرس
  • چسب نواری کاغذی
  • چسب نجاری
  • لیسه
  • نخ پرک (پنبه ای)
  • سوهانچه
  • پتک
  • سمباده نواری
صنایع دستی

صنایع دستی چیست؟

صنایع دستی

صنایع دستی از قدیمی­ ترین فعالیت­ های انسان است که سابقه آن به عصر حجر برمی­ گردد (از پیدایش انسان تا کشف فلز). انسان نخستین، برخی از ابزارهای مادی خود، نظیر ظروف، ابزارهای شکار و نیز مواد مصرفی خود را از سنگ، فلز، چوب و پوست می­ ساخت که به آنها ابزارهای دست­ ساز گفته می ­شود.

از طرف دیگر برخی از ابزارهای مورد نیاز خود اعم از اشیاء مورد استفاده در آداب و رسوم و مناسک مذهبی خود را نیز از مواد بومی و محلی تهیه می ­کرد. به مرور زمان و با ورود به انقلاب صنعتی اروپا و آمریکا، بخشی از فرآیند ساخت ابزارها و اشیاء به صورت مکانیزه و مستقل از دست انجام شد و از همین رو اطلاق هنر صرف به این فرآیند مورد پذیرش متخصصان واقع نشد.

به همین دلیل برای نامیدن چنین اشیائی از صنایع دستی استفاده شد. بنابراین صنایع دستی واژه ­ای جدید است. امروزه صنایع دستی ترکیبی از هنر و صنعت است که با ذوق سازنده همراه شده و در نهایت منجر به ساخت شیئی خلاقانه از مواد اولیه محلی می­ شود. از همین رو به محصولات این صنعت، کالای فرهنگی نیز گفته می­ شود. چرا که معرف بوم مشخص هر منطقه بوده و هویت فرهنگی آن سرزمین را نشان می­ دهد.

جایگاه صنایع دستی در میان هنرهای دیگر به گونه ­ای است که از ابداع­ گری هنرهای تجسمی، عملکرد هنرهای کاربردی، زیبایی هنرهای ظریفه و کاربردی بودن صنعت بهره گرفته است.

 

صنایع دستی

 مشخصات صنایع دستی

  • ساخت بخشی از آن با دست و بخشی دیگر با ماشین
  • بهره­ گیری از ذوق و خلاقیت در ساخت آن
  • استفاده از طرح ­های محلی در تولید آن
  • شبیه نبودن محصولات تولید شده
  • استفاده از مواد اولیه محلی در ساخت آن

تقسیم بندی صنایع دستی

  • بر اساس کاربرد: الف. مصرفی، ب. هنری ـ مصرفی و پ. هنری
  • بر اساس فعالیت: الف. منسوخ، ب. نیمه­ فعال و پ. فعال
  • بر اساس محصول که شامل ۲۱ گروه است

دوخت چرم با دست ، آموزش کوک ساده


در این نوشته آموزشی شما با نحوه ی دوخت چرم با دست ، آشنا می شوید. در انتها میتوانید با کوک ساده هرآنچه که مدنظرتان است را بدوزید.

ادامه مطلب …

faux-leather-cloth-set

کاربرد چرم مصنوعی و محصولات تولید شده از آن


افزایش روز افزون تقاضا و استفاده از دستگاه های متنوع در کارخانه های تولید چرم مصنوعی، سبب تولید محصولاتی در طرح، رنگ و کیفیت متنوع و افزایش کاربرد چرم مصنوعی شده است. قیمت مناسب، طول عمر بالا, طرح و رنگ متنوع همه از دلایل افزایش کاربرد چرم مصنوعی می باشد. با خواندن این مقاله با تولیدات متنوع کارخانه های چرم مصنوعی آشنا می شوید و کاربرد تولیدات آن ها رو در زندگی روزمره خود میبینید. ادامه مطلب …

تشخیص چرم طبیعی از مصنوعی

چگونه چرم طبیعی را از مصنوعی تشخیص دهیم؟ ۱۱ روش تشخیص چرم طبیعی از مصنوعی ؟


امروزه با توجه به سیل واردات محصولات چرم مصنوعی و همچنین تولید آن ها در داخل کشور، تشخیص چرم طبیعی از مصنوعی یکی از دغدغه های روز به شمار می رود. اگر تفاوت چرم طبیعی و مصنوعی را ندانید، امکان دارد هزینه ی گزاف یک کالای چرم طبیعی را بپردازید ولی توسط یک کارشناس چرم متوجه شوید که چیزی جز چرم مصنوعی چینی نخریده اید. در انتهای این مقاله با ارائه ۱۱ مرحله مهم و کاربردی، توانایی تفکیک چرم طبیعی از مصنوعی را خواهید داشت. ادامه مطلب …