بته جقه

طرح بته جقه در پته دوزی

بته جقه یکی از نمادها و نقش های گیاهی به کار رفته در هنرهای ایرانی و منطقه‌ای است که از گذشته‌های دور تا کنون با بیان‌های مختلف، پیام‌هایی معنوی را خاطر نشان کرده است.

بته جقه اشاره‌ای مستقیم به درخت زندگی دارد که با سر خمیده‌اش درخت سروی را به تصویر می‌کشد که تاجی بر سر دارد که به آن جقه گویند. از دیدگاه هندسی، بته جقه زیبا­ترین تقسیم مساوی از دایره است. در حقیقت مساحت دایره به چهار قسمت مساوی تقسیم می‌شود که خود نمادی از چهار فصل و چهار طبع است که با ترکیت دو به دوی اینها، بته جقه به دست می­آید که در ابتدا دایره بود و با دایره به کمال می‌رسد و با آن در دنیای کثرت‌ها تکثیر می‌شود.

بته جقه

در افسانه ها آمده است که زردشت، درخت سرو را از بهشت بر روی زمین آورده است.

انواع بته جقه در پته دوزی

یکی از هنرهای ایرانی که بته جقه در آن از جایگاه بخصوصی برخوردار است، هنر پته‌دوزی است. نقش های پته دوزی در دو دسته نقش های بوته ای و نقش های درختی جایگذاری می‌شوند. از نقش های بوته ای می‌توان به چهار بته، بته دوقلو و سه قلو، بته قهر و آشتی، بته مادر و بچه، بته ترمه ای، بته میری، افشان، بته بادامی، سنندج، کردستانی شکسته، خرقه ای، ترمه ای سرابندی، لچک ترنج، بازوبند، بته شاخ گوزنی، قلمکار اصفهانی، جقه ای و شاخ گوزن اشاره کرد. آنچه که مسلم است در هنر پته دوزی شاهد جلوه­گری خاص بته جقه هستیم. نمادشناسان بته جقه را در نقش های پته کرمان نشانه باروری و زایش در کویر بی‌آب ایران می‌دانند که همه چیز از آن پیدا می‌شود.

نقش بته جقه از فراوان‌ترین نقش های گیاهی در پته دوزی به شمار می‌رود که در انواع مختلفی خودنمایی می‌کند:

بته بادامی

بته بادامی شبیه بادام است که سرو خمیده را در ذهن انسان مجسم می‌کند. در این نقش، تعدادی از بته های بادامی در کنار یکدیگر قرار می‌گیرند.

بته جقه

بته جقه قلمکار اصفهانی

بته جقه قهر و آشتی

بته قهر و آشتی به دو بته پشت سر هم گفته می‌شود که با وجود جدایی از هم، در کنار یکدیگر قرار دارند. این جدایی ممکن است به دو صورت خودنمایی کند: ۱. سرشان در یک طرف قرار بگیرد و ۲. سرشان در دو طرف مخالف قرار بگیرد. در این نوع از طرح بته، معمولا نقش هایی دیگری نظیر گل زنبق یا نقش شکسته و یا گلدان استفاده می‌شود.

پته مرغوب

بته مادر و بچه

بته مادر و بچه از دو بته بزرگ و کوچک تشکیل می‌شود. معمولا بته کوچک در دو حالت با بته بزرگ معنا پیدا می‌کند: ۱. یا در کنار بته بزرگ قرار می‌گیرد و یا ۲. در داخل بته بزرگ قرار می‌گیرد. معمولا بته هایی که به صورت مادر و بچه داخل همدیگر نمایان می‌شوند، در طرح های پته دوزی به چهار صورت دیده می‌شوند:

  • یک بته بزرگ و دو بته دوقلوی کوچک
  • دو بته کوچک و شبیه به هم در دو طرف بته بزرگ. این نقش معمولا به دو صورت در پته دوزی استفاده می‌شود: ۱. به عنوان نقش مرکز پته و ۲. در اطراف ترنج وسط پته (نقش چهار بته)
  • یک بته بزرگ بر روی چهار بته کوچک (دو به دو هم اندازه) سوار می‌شود.
  • قسمتی از بته کوچک در درون بته بزرگ قرار می‌گیرد.
بته جقه مادر و بچه

بته مادر و بچه

چهار بته

چهار بته از چهار بته در کنج زاویه شال مربع یا مستطیل و یک ترنج مرکزی تشکیل شده است. از چهار بته برای تهیه بقچه استفاده می‌شود.

بته جقه

نقش بته جقه بیشتر در دوخت بقچه و سوزنی به کار می‌رود

حتما بخوانید  دوخت های پته دوزی و نحوه انجام آنها
2 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *